Przejdź do treści

Dotrzyj do pierwotnego źródła głośnego cytatu lub statystyki z mediów

Sprawdź, co dokładnie powiedziano w całym zdaniu i co naprawdę mierzy badanie, zanim uwierzysz w wyrwaną z kontekstu liczbę.

Dołącz do testerów

Skopiuj polecenie i wklej je do asystenta AI, z którego już korzystasz.

Cztery pytania, które obnażają zmanipulowane liczby i cytaty

  1. 01

    Odszukaj oryginalny dokument zamiast powielanej depeszy

    Gdy pięć portali cytuje siebie nawzajem jak w głuchym telefonie, zajrzyj bezpośrednio do komunikatu GUS, Eurostatu lub nagrania rozmowy.

  2. 02

    Sprawdź wielkość próby i dokładne brzmienie pytania

    Ankieta internetowa wśród trzystu klientów jednej marki to materiał promocyjny, a nie reprezentatywne badanie ogółu mieszkańców Polski.

  3. 03

    Zwróć uwagę na okres bazowy w porównaniach procentowych

    Wzrost o sto procent może oznaczać skok z jednego przypadku do dwóch albo porównanie z nietypowym miesiącem lockdownu lub kryzysu.

  4. 04

    Przeczytaj całe akapity otaczające głośny dwuwyrazowy cytat

    Wyrwanie ironicznego zdania lub pytania retorycznego z dwudziestominutowego wywiadu potrafi całkowicie odwrócić intencję rozmówcy.

Dobrze wiedzieć

Jakie statystyki są najczęściej przekręcane w polskich artykułach prasowych?

Najwięcej nieporozumień dotyczy przeciętnego wynagrodzenia GUS (obejmującego tylko sektor przedsiębiorstw od 10 osób), sondaży internetowych oraz procentowych wzrostów z niskiej bazy.

Dlaczego dokładne brzmienie pytania w sondażu ma aż tak duże znaczenie?

Pytanie sugerujące emocjonalną ocenę może przesunąć wynik odpowiedzi nawet o 15–25 punktów procentowych w porównaniu z pytaniem sformułowanym neutralnie.

Po czym poznać, że raport cytowany w mediach powstał w celach marketingowych?

Sprawdź zleceniodawcę na ostatniej stronie raportu — jeśli badanie o stresie lub finansach sfinansował producent suplementu albo pożyczek, wnioski bywają dobrane pod sprzedaż.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania