Przejdź do treści

Rozszyfruj straszące procenty w newsach zdrowotnych: ryzyko względne i bezwzględne

Nagłówek straszy, że „ryzyko choroby rośnie o 50%”? Sprawdź w kilka sekund, czy oznacza to skok z 20 na 30 osób, czy z 2 na 3 osoby na tysiąc.

Dołącz do testerów

Skopiuj polecenie i wklej je do asystenta AI, z którego już korzystasz.

Wyjaśnienia statystyk populacyjnych służą lepszemu rozumieniu publikacji prasowych — ocenę indywidualnego ryzyka zdrowotnego i interpretację wyników badań zawsze przeprowadza lekarz.

Jak nie dać się przestraszyć wielkim procentom w nagłówkach o zdrowiu

  1. 01

    Zawsze pytaj o punkt wyjścia, czyli bazowe ryzyko bezwzględne

    Podwojenie ryzyka z 0,01 procent do 0,02 procent to w języku portalu wzrost o sto procent, choć w praktyce dotyczy jednej dodatkowej osoby na dziesięć tysięcy.

  2. 02

    Przekładaj ułamki i procenty na proste liczby na tysiąc osób

    Zapis mówiący, że w ciągu dziesięciu lat zachorowały trzy osoby na tysiąc zamiast dwóch, daje mózgowi natychmiastowe i spokojne poczucie proporcji.

  3. 03

    Porównaj opisywane ryzyko z dobrze znanymi czynnościami codziennymi

    Wiele głośnych medialnie czynników środowiskowych niesie ułamek ryzyka związanego z paleniem tytoniu, brakiem ruchu czy przewlekłym niedoborem snu.

  4. 04

    Sprawdź, czy ten sam procent podano dla korzyści i dla powikłań

    Nierzetelne artykuły często eksponują korzyść w dużym procencie względnym, a skutki uboczne ukrywają w małym ułamku bezwzględnym — lub odwrotnie.

Dobrze wiedzieć

Czym dokładnie różni się ryzyko względne od ryzyka bezwzględnego?

Ryzyko bezwzględne mówi o realnym prawdopodobieństwie zdarzenia (np. wzrost z 1% do 1,5%, czyli o 0,5 pkt proc.). Ryzyko względne dzieli te liczby przez siebie i ogłasza „wzrost aż o 50%”.

Dlaczego dziennikarze prawie zawsze podają w tytułach ryzyko względne?

Ponieważ duża liczba procentowa wygląda dramatycznie i przyciąga uwagę, podczas gdy informacja o wzroście ryzyka o dwie dziesiąte punktu procentowego brzmiałaby zbyt spokojnie.

Co oznacza w medycynie wskaźnik NNT (Number Needed to Treat)?

Pokazuje, ilu pacjentów musi stosować daną profilaktykę lub terapię przez określony czas, aby u jednej dodatkowej osoby zapobiec niekorzystnemu zdarzeniu zdrowotnemu.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania